Dergi
Mesafe, iki ayda bir yayımlanan, çevrimiçi, açık erişimli ve bağımsız bir kültür-sanat dergisidir. Hakemli akademik bir yayın değildir; dergiye gönderilen yazılar editör ve yayın kurulu tarafından değerlendirilir. Yayın dili Türkçedir.
Dergi gönüllülük esasıyla işler ve kâr amacı gütmez. İçeriğe erişim ücretsizdir; yazarlardan başvuru, işlem ya da yayın ücreti alınmaz.
Adın Anlamı
Mesafe hem uzaklık hem ölçü demektir. Bir şeyi görebilmek için ona yeterince yaklaşmak, değerlendirebilmek için ondan yeterince uzaklaşmak gerekir. Eleştiri bu iki hareketin birlikte yapılmasıdır: sevdiğine de mesafe alabilmek, uzak durduğunu da yakından tanımaya çalışmak.
Mesafe kopukluk değildir. Aralık, ilişkiyi imkânsız kılan boşluk değil, ilişkiyi mümkün kılan açıklıktır. Dergi adını buradan alır ve bakışını buna göre kurar.
Amaç
Mesafe'nin amacı, Türkçede kültür ve sanat üzerine düşünmenin gündelik tanıtım diline sıkışmadan sürdürülebileceği bir alan açmaktır. Bunu şu işlerle yapmayı hedefler:
- Eleştiriyi tanıtımdan ayırmak. Bir eser hakkında yazmak onu duyurmak değildir; dergi, olumsuz eleştiriye de yer açan, gerekçesini gösteren bir eleştiri diline alan tanır.
- Uzun biçime yer vermek. Kısalmanın kural hâline geldiği bir mecrada, bir düşüncenin açılmasına yetecek hacmi savunmak.
- Yeni yazarlarla yerleşik imzaları aynı sayfada buluşturmak. Derginin hedefi, her sayıda ilk kez yayımlanan en az bir yazara yer vermektir.
- Çeviri yoluyla dünyada üretilen düşünceyi Türkçeye taşımak ve Türkçedeki tartışmayı yalnız bırakmamak.
- Unutulmuş metinleri yeniden dolaşıma sokmak: eski dergilerde kalmış yazıları, kamuya mal olmuş metinleri, eski harfli kaynakları bugünün okuruna aktarmak.
- Eserin yanında üretim koşullarını da konu etmek: kimin, hangi imkânla, hangi kısıtla ürettiğini sormak.
- Merkez dışında üretilen işi görünür kılmak. Kültür ve sanat üretimi büyük şehirlerin tekelinde değildir; dergi taşrada, yerelde ve zanaat alanında üretileni kapsamının doğal parçası sayar.
Kapsam
Dergi, kültür ve sanatı disiplin sınırlarına bölmeden ele alır. Derginin bakışını kuran zemin düşünce, felsefe, tarih, antropoloji ve psikolojidir; aşağıdaki alanların çoğu da bu zeminden ele alınır. Başlıca alanlar:
- Düşünce ve felsefe, tarih, antropoloji, psikoloji ve kültür tarihi: fikirlerin ve kültürel biçimlerin tarih içindeki seyri, insanın kültür üretme biçimleri, yaratma ve algılama süreçlerinin ruhsal boyutu, geçmişin bugüne bakan yüzü
- Edebiyat: şiir, öykü, deneme, eleştiri, edebiyat tarihi
- Sinema ve belgesel
- Plastik sanatlar, fotoğraf ve güncel sanat
- Müzik: klasik, çağdaş, halk müziği ve popüler müzik
- Tiyatro, sahne ve performans
- Mimarlık, kent ve mekân
- Tasarım ve görsel kültür
- Halk kültürü, zanaat ve sözlü gelenek
- Dijital kültür ve yeni mecralar
Yayımlanan yazı türleri ile uzunluk ölçüleri Yazım Kuralları belgesinde tanımlanmıştır: deneme ve eleştiri, kitap-film-sergi-albüm değerlendirmesi, söyleşi ve portre, öykü ve şiir, çeviri metinler, dosya yazıları, görsel işler ve fotoğraf dosyaları.
Dergi, sayı temaları ve dosya konuları için açık çağrı yayımlayabilir; çağrı dışı gönderimler her zaman değerlendirmeye açıktır.
Değerler
Cumhuriyet'in aydınlanma mirası
Mesafe, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucu değerlerine ve Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlıdır. Bu bağlılığı bir açılış cümlesi ya da tören sözü olarak değil, yayın pratiğini fiilen belirleyen bir zemin olarak anlar. Somut karşılıkları şunlardır:
- Akıl ve bilim. "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir." Dergi, bilimsel bilgiyle çelişen açıklamaları olgu diye sunan metinler yayımlamaz. Büyü, kehanet, masal ve inanç dünyasını kültürel bir olgu olarak incelemek başka, doğruluğunu savunmak başkadır; dergi ilkine sınırsız alan açar, ikincisine kapalıdır.
- Laiklik. İnanç ve inançsızlık; tarihsel, kültürel ve estetik bir konu olarak serbestçe tartışılır. Hiçbir metin okura bir inancı ya da inançsızlığı dayatmak üzere yayımlanmaz.
- Kadın-erkek eşitliği. Kadınların kültür ve sanat alanındaki üretimi ve bu üretimin tarihsel olarak görünmez kılınması, derginin sürekli meselelerinden biridir. Yazar ve kurul bileşiminde temsil gözetilir.
- Dil. Harf ve dil devriminin açtığı ufuk derginin çalışma alanıdır: Türkçenin işlenmesi, terim üretimi, eski harfli ve unutulmuş metinlerin bugünün okuruna aktarılması. Dergi, Türkçeyi özensiz kullanmayı bir üslup tercihi saymaz.
- Çeviri. Cumhuriyet'in ilk yıllarında dünya klasiklerini Türkçeye kazandıran çeviri hamlesi, bugün de sürdürülmesi gereken bir iştir. Dergi bunu kendi ölçeğinde üstlenir.
- Sanatın toplumsal yeri. "Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir." Dergi sanatı süs ya da boş vakit uğraşı değil, toplumun kendini düşünme biçimi sayar.
- Yurtta sulh, cihanda sulh. Dergi, halklar ve kültürler arasında düşmanlığı besleyen içeriğe kapalıdır; kültürlerarası alışverişi kendi konusu sayar.
Bu bağlılık bir ideolojik sadakat testi değildir. Dergi yazarlarından siyasi aidiyet beyanı istemez ve farklı görüşlerden yazarlara açıktır. Bağlılık, yukarıdaki taban ilkelerin — akıl, laiklik, eşitlik, dil — yayın pratiğinde korunması anlamına gelir. Bir metnin bu ilkeleri tartışması değil, onları çiğneyen bir içerik taşıması yayımlanmama sebebidir.
Çoğulluk
Dergi tek sesli olmamayı gözetir. Yayımlanan bir metne yöneltilen eleştiri, dergide karşı yazı olarak yer bulabilir; editör bu tartışmayı yönetir. Yazının sert, aykırı ya da tartışma yaratacak olması tek başına ret gerekçesi değildir.
Dergi; ırk, etnisite, inanç, cinsiyet, cinsel yönelim, engellilik ve benzeri temellerde nefret söylemi içeren, kişi ya da toplulukları hedef gösteren, şiddeti öven metinleri yayımlamaz. Bu sınır sert eleştiriyi kapsamaz.
Bağımsızlık
Derginin yayın kararları; kurucu ekipten, maddi destekçilerden ve derginin ilişkili olduğu kişi ve kurumlardan bağımsızdır. Bir yayınevinin, galerinin, festivalin ya da sanatçının dergiyle ilişkisi, o taraf hakkında yazılacak eleştiriye müdahale gerekçesi olamaz.
Okurunu gözetmek
Dergi, alanın uzmanı olmayan ama merakı olan okuru asli muhatabı sayar. Alan jargonu açıklanmadan kullanılmaz; bir metnin ciddiyeti anlaşılmazlığıyla ölçülmez.
Hedef Kitle
Mesafe'nin okuru; yazarlar, sanatçılar, çevirmenler, editörler, öğretmenler, akademisyenler ve öğrenciler başta olmak üzere kültürle profesyonel bir ilişkisi olsun olmasın okumayı ve düşünmeyi sürdüren herkestir.
İşleyiş
- Gönderilen yazılar önce editörün ön incelemesinden, ardından yayın kurulu değerlendirmesinden geçer; nihai karar editöre aittir.
- Yayımlanan metinlerin telif hakkı yazarına aittir; metinler, aksi künyede belirtilmedikçe CC BY-NC-ND 4.0 lisansıyla yayımlanır.
- Dergi, yayımladığı metinleri süresiz olarak erişilebilir tutmayı taahhüt eder.
- Aksi kararlaştırılmadıkça yayımlanan yazılar için telif ücreti ödenmez.
Bu maddelerin ayrıntısı Yayın Politikası, Yazım Kuralları ve Telif ve Lisans belgelerinde yer alır.
İletişim
Yazı gönderimi, öneri ve sorular için: iletisim@mesafe.pub