Telif Hakkı
Mesafe'de yayımlanan her metnin telif hakkı yazarına aittir. Dergi telif devri istemez, yayın hakkını kendi üzerine almaz.
Mesafe, yazının ilk yayımını üstlenir ve metni dijital arşivinde erişilebilir tutar. Bunun dışında yazar üzerinde hiçbir kısıtlama yoktur: yazar, metnini dilediği zaman kendi mecralarında ya da başka bir yayında yeniden yayımlayabilir. Beklenen tek şey, ilk yayımın Mesafe'de yapıldığının belirtilmesidir.
Dergi gönüllülük esasıyla işler ve kâr amacı gütmez; aksi ayrıca kararlaştırılmadıkça yayımlanan yazılar için telif ücreti ödenmez.
Lisans
Mesafe'de yayımlanan metinler, aksi künyede belirtilmedikçe Creative Commons Atıf–GayriTicari–Türetilemez 4.0 Uluslararası (CC BY-NC-ND 4.0) lisansıyla yayımlanır.
creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.tr
Lisansın verdiği izinler
- Metni her boyut ve formatta paylaşmak, kopyalamak, çoğaltmak ve dağıtmak.
- Metni eğitim ortamlarında, derslerde ve seminerlerde çoğaltarak kullanmak.
- Bu izinler, esere ve yazara uygun biçimde atıf yapılması koşuluyla geçerlidir.
Lisansın vermediği izinler
- Ticari kullanım: metni satmak, ücretli bir yayının parçası hâline getirmek, reklam geliri elde edilen bir üründe yeniden yayımlamak.
- Türetme: metni kısaltarak, değiştirerek, uyarlayarak ya da çevirerek dağıtmak.
Bu kısıtlar alıntılamayı ve eleştiriyi engellemez. Bir metinden alıntı yapmak, onu tartışmak, eleştirmek ya da hakkında yazmak lisanstan bağımsız olarak serbesttir.
Neden bu lisans
Akademik dergilerin çoğu CC BY lisansı kullanır; bilimsel bir makalenin çevrilmesi, uyarlanması ve yeniden düzenlenmesi bilginin dolaşımına hizmet eder. Edebi ve düşünsel metinlerde durum farklıdır: bir öykünün, şiirin ya da denemenin kısaltılarak, değiştirilerek ya da yazarın onayı olmadan çevrilerek dolaşıma girmesi, çoğu yazarın razı olmayacağı bir sonuçtur. CC BY-NC-ND, metnin serbestçe okunmasını ve paylaşılmasını sağlarken metnin bütünlüğünü ve yazarın ticari haklarını korur.
Lisans bir tavan değil, tabandır. Telif yazarda kaldığı için yazar, dilediği kişiye lisansın dışında ayrıca izin verebilir: bir çeviri, bir antoloji, bir uyarlama için verilen izin lisanstan bağımsızdır.
Yazarın tercihi
Yazar, kendi metni için daha serbest bir lisans seçebilir. Bu durumda tercih ettiği lisans (CC BY-NC ya da CC BY) yayın onayında bildirilir ve yazının künyesinde belirtilir. Şiir, öykü ve fotoğraf/görsel işlerde yazar ya da sanatçı, eserini lisans kapsamı dışında tutmayı da isteyebilir; bu durumda künyeye "Tüm hakları saklıdır" notu düşülür.
Atıf Nasıl Yapılır
Mesafe'de yayımlanmış bir metni paylaşan ya da aktaran kişiden beklenen künye:
Yazarın Adı, "Yazının Başlığı", Mesafe, Sayı [x], [Yıl], [bağlantı]. CC BY-NC-ND 4.0.
Çevrimiçi paylaşımlarda metnin özgün adresine bağlantı verilmesi yeterlidir; metnin tamamının başka bir sitede yeniden yayımlanması hâlinde künyenin eksiksiz yazılması gerekir.
Lisansın Kapsamadıkları
CC lisansı yalnızca yazarın kendi ürettiği metni kapsar. Aşağıdakiler lisansın dışındadır ve kendi telif rejimlerine tabidir:
- Üçüncü kişilere ait görseller, fotoğraflar, film kareleri, afişler ve eser görselleri. Bunların kullanım koşulları görselin künyesinde ayrıca belirtilir; lisans bu görsellerin yeniden kullanımına izin vermez.
- Metin içinde alıntılanan şiir, şarkı sözü ve telif süresi dolmamış diğer metinler.
- Çeviri metinlerde özgün eser. Dergi, çeviriyi yalnızca hak sahibinden alınan izin ölçüsünde yayımlar; özgün metnin telifi ne çevirmene ne dergiye geçer. Çevirinin kendisi, çevirmenin eseri olarak lisans kapsamındadır.
- Söyleşi ve röportajlarda konuşmanın telifi, söyleşiyi yapan ile konuşan kişi arasında ortaktır. Yayım ve lisans onayı her iki taraftan da alınır.
- Derginin adı, logosu, kapak ve sayfa tasarımı, dizgi ve görsel kimliği. Bunlar Mesafe'ye aittir ve lisans kapsamı dışındadır.
Yayın ve Telif Onayı
Mesafe çevrimiçi işleyen bir dergidir; ıslak imzalı sözleşme istemez. Yayın öncesinde yazara, aşağıdaki içerikte kısa bir onay metni e-postayla iletilir ve yazarın yanıtıyla onaylanması istenir. Onay yazışması dergi arşivinde saklanır.
Örnek onay metni:
"[Yazının başlığı] adlı metnin bana ait ve özgün olduğunu; daha önce başka bir yerde yayımlanmadığını ve hâlen başka bir yayının değerlendirme sürecinde bulunmadığını; metinde kullanılan görsel, alıntı ve çeviriler için gerekli izinlerin alındığını; metnin Mesafe'de [CC BY-NC-ND 4.0] lisansıyla yayımlanmasını ve dergi arşivinde erişilebilir tutulmasını kabul ettiğimi beyan ederim."
Ad, tarih.
Ortak yazılı metinlerde ve söyleşilerde onay, adı künyede geçen herkesten ayrı ayrı alınır.
Yapay Zekâ ve Metin Madenciliği
Mesafe'de yayımlanan metinlerin ticari yapay zekâ modellerinin eğitiminde ve ticari amaçlı metin/veri madenciliğinde kullanılması, lisansın gayriticari kaydı gereğince kapsam dışıdır. Dergi bu hakkı yazarları adına açıkça saklı tutar.
Bu kaydın teknik bir engel değil hukuki bir beyan olduğunu belirtmek gerekir; uygulamadaki karşılığı sınırlıdır. Yine de hakkın açıkça saklı tutulması, izinsiz kullanım hâlinde yazarın dayanacağı zemini oluşturur.
Geri Çekme ve Kaldırma
- Yazar, yayımlanmış metninin kaldırılmasını gerekçesiyle birlikte talep edebilir. Talep, editör ve yayın kurulu tarafından değerlendirilir.
- Kaldırılan ya da geri çekilen metnin yerinde tarihli bir not bırakılır; metin sessizce silinmez. Bu, derginin Etik İlkeler belgesindeki "sessiz düzenleme yapılmaz" ilkesinin gereğidir.
- İntihal, beyan edilmemiş çıkar çatışması, izinsiz görsel kullanımı ya da hukuki zorunluluk hâllerinde dergi metni kendi kararıyla geri çekebilir.
- Creative Commons lisansları geri alınamaz niteliktedir: metin yayımda kaldığı süre içinde lisans koşullarına uyularak yapılmış paylaşımlar, metin sonradan kaldırılsa dahi geçerliliğini korur. Geri çekme, ileriye dönük olarak yeni paylaşımların dayanağını ortadan kaldırır.
Açık Erişim ve Arşiv
Mesafe açık erişim ilkesini benimser. Dergi içeriğine erişim ücretsizdir; yazarlardan başvuru, işlem ya da yayın ücreti alınmaz. Dergi, yayımladığı metinleri süresiz olarak erişilebilir tutmayı taahhüt eder.
Telif İtirazları
Yayımlanmış bir metin ya da görselle ilgili telif itirazları, dayanaklarıyla birlikte iletisim@mesafe.pub adresine iletilir. İtiraz konusu görsel ya da alıntı, değerlendirme sonuçlanana kadar yayından kaldırılabilir. Süreç ve sonuç, başvurana yazılı olarak bildirilir.