Etik İlkeler
Yayın Etiği Beyanı
Mesafe, çevrimiçi yayımlanan bağımsız bir kültür-sanat dergisidir. Akademik hakemli bir yayın değildir; dergiye gönderilen yazılar editör ve yayın kurulu tarafından değerlendirilir.
Mesafe açık erişim ilkesini benimser. Dergi içeriğine erişim ücretsizdir, dergi kâr amacı gütmez; yazarlardan başvuru, işlem ya da yayın ücreti alınmaz. Dergi gönüllülük esasına dayanarak işler ve aksi ayrıca belirtilmedikçe yayımlanan yazılar için telif ücreti ödenmez.
Yayımlanan yazıların telif hakkı yazarına aittir. Mesafe yalnızca ilk yayın hakkını ve yazıyı kendi dijital arşivinde süresiz olarak bulundurma hakkını kullanır. Dergide yayımlanan yazılar kaynak gösterilmeden kullanılamaz.
Mesafe, akademik yayıncılığın kurumsal denetim mekanizmalarına tabi olmamakla birlikte, yayıncılık etiğinin temel ilkelerini (özgünlük, şeffaflık, doğru atıf, çıkar çatışmasının açıklanması, hataların düzeltilmesi) bağlayıcı sayar. Olası bir etik ihlal iddiasında izlenecek yol bu metnin "İtiraz ve Etik İhlal Bildirimi" başlığında tanımlanmıştır.
Özgünlük, Alıntı ve İntihal
Dergiye gönderilen yazılar özgün olmalıdır. Başkasının fikrini, formülasyonunu, çevirisini veya kurgusunu kaynak göstermeden kendi metninin parçası gibi sunmak — biçimi ve ölçeği ne olursa olsun — intihaldir ve yazının reddi, yayımlanmışsa geri çekilmesi sebebidir.
- Alıntılar tırnak içinde ya da blok alıntı biçiminde açıkça işaretlenmeli, kaynağı (yazar, eser, çevirmen, sayfa/bölüm) belirtilmelidir.
- Bir düşüncenin özetlenerek aktarılması da atıf gerektirir; tırnak kaldırmak alıntıyı özgün metne dönüştürmez.
- Çeviri yazılarda özgün metnin künyesi ve — telif süresi dolmamışsa — yayım izninin alındığı belirtilmelidir.
- Yazının bir bölümü daha önce başka bir yerde (kişisel blog, Substack, sosyal medya, başka bir dergi) yayımlanmışsa bu, gönderim sırasında editöre bildirilmelidir.
Mesafe intihal taraması için yazardan rapor talep etmez; taramayı gerekli gördüğü durumlarda editöryal ekip kendisi yapar.
Yapay Zekâ Kullanımı
Yapay zekâ araçlarının fikir geliştirme, kaynak tarama, redaksiyon ve dil düzeltmesi amacıyla kullanılması serbesttir ve beyan gerektirmez.
Bir metnin gövdesinin — kurmaca, şiir, deneme ya da eleştiri fark etmeksizin — büyük ölçüde yapay zekâ tarafından üretilmiş olması durumunda bu, gönderimde açıkça belirtilmelidir. Beyan edilmemiş üretim, yayın sonrası fark edildiğinde geri çekme sebebidir. Yapay zekâ bir yazar olarak künyede yer alamaz; metnin bütününden yazar sorumludur.
Yapay zekâ ile üretilmiş görsellerin kullanımı, künyede belirtilmesi koşuluyla mümkündür.
Yazarların Etik Sorumlulukları
- Gönderilen yazı daha önce başka bir yerde yayımlanmamış olmalı ve aynı anda başka bir derginin değerlendirme sürecinde bulunmamalıdır.
- Yazıya fiilen katkı sunan herkes künyede yer almalıdır; katkısı olmayan kişi yazarlar arasına eklenmemelidir. Ortak yazılarda isim sıralaması gönderim sırasında bildirilir.
- Yazının değerlendirmesini ya da okunma biçimini etkileyebilecek ilişkiler — söz konusu eserin/serginin/yayınevinin yapımında yer almak, incelenen kişiyle yakınlık, maddi destek — editöre önceden açıklanmalıdır.
- Kullanılan görsellerin, fotoğrafların, çeviri ve alıntıların izin ve telif sorumluluğu yazara aittir.
- Söyleşi ve röportajlarda görüşülen kişinin yayım onayı alınmalı; konuşma kayıt altına alınacaksa bu, muhataba önceden bildirilmelidir.
- Yazıda yer alan maddi hatalardan, olası hukuki ve etik sorunlardan nihai olarak yazar sorumludur. Yayımdan sonra fark edilen hatalar için editöryal ekiple derhal iletişime geçilmelidir.
- Değerlendirme süreci başlamış bir yazının künyesinde değişiklik (yazar ekleme, çıkarma, sıra değiştirme) ancak tüm tarafların onayıyla yapılabilir.
Yayın Kurulunun Etik Sorumlulukları
- Değerlendirilen yazıya ilişkin tüm bilgiler gizli tutulur. Yayımlanmamış bir metin, içeriği ya da yazarı hakkında dergi dışında beyanda bulunulmaz, metin üçüncü kişilerle paylaşılmaz.
- Değerlendirme tarafsız yürütülür. Kurul üyesi, yazarla veya yazının konusuyla arasında çıkar çatışması bulunduğunu düşünüyorsa değerlendirmeden çekilir ve editörü bilgilendirir.
- Değerlendirmeler yazıya odaklanır; yazara yönelik kırıcı, küçümseyici ya da kişisel ifadeler kullanılmaz.
- Yazardan istenen düzeltiler açık, gerekçeli ve uygulanabilir biçimde ifade edilir.
- Değerlendirme, ilan edilen süre içinde tamamlanır; gecikme yazarın sürecini aksatmayacak şekilde editöre bildirilir.
- İncelemek üzere görevlendirildiği bir metindeki fikir, buluş ya da malzeme kendi çalışmasında kullanılamaz.
Editörün Yetkileri ve Etik Sorumlulukları
- Editör, bir yazıyı ön inceleme aşamasında değerlendirmeye alıp almama konusunda karar yetkisine sahiptir.
- Editör, değerlendirme sürecinin adil, tarafsız ve zamanında tamamlanmasını sağlar; yazarlar ile yayın kurulu arasında çıkar çatışmasına izin vermez.
- Editör, yazarların ve okurların kişisel verilerini korumakla yükümlüdür.
- Editör, yazar ve okurlardan gelen soru ve şikâyetleri dikkatle inceler, açıklayıcı biçimde yanıtlar.
- Editörün ya da yayın kurulu üyesinin kendi yazısı söz konusu olduğunda, o yazının değerlendirmesi sürecin dışında kalan üyeler tarafından yürütülür ve ilgili kişi karara katılmaz.
- Yayın kararı, yayın kurulunun görüşleri ve yazarın yaptığı düzenlemeler sonrasında editör tarafından verilir.
Görsel ve İşitsel Malzeme
Yazıya eşlik eden görsel, fotoğraf, afiş, film karesi ve ses/müzik kayıtlarının kullanım hakları yazının gönderiminden önce çözülmüş olmalıdır. Kamuya açık lisanslı (Creative Commons, kamu malı) malzemede lisans türü ve kaynak künyede belirtilir. Eleştiri ve inceleme yazılarında kullanılan film karesi, kapak ve eser görselleri, tanıtım amacı sınırları içinde ve kaynağı gösterilerek kullanılır. Bir hak sahibinin itirazı hâlinde görsel gecikmeksizin kaldırılır.
Kişisel Veri, Gizlilik ve Kişilik Hakları
Dergi, yazarların ve okurların paylaştığı iletişim bilgilerini yalnızca yayın süreçleri için kullanır, üçüncü kişilerle paylaşmaz.
Yaşayan kişiler hakkında yazılan metinlerde kişilik hakları gözetilir; isnat içeren ifadeler dayanaklandırılmadan yayımlanmaz. Kişisel tanıklığa dayanan anlatılarda, aleni olmayan üçüncü kişilerin kimliğini açık eden ayrıntılar rızaları alınmadan yayımlanmaz.
Düzeltme, Güncelleme ve Geri Çekme
Çevrimiçi yayıncılıkta metin, yayımlandıktan sonra da değiştirilebilir olduğu için Mesafe şu ilkeyi benimser: sessiz düzenleme yapılmaz.
- İmla, noktalama ve biçim düzeltmeleri not düşülmeden yapılabilir.
- Anlamı, iddiayı ya da bir bilgiyi değiştiren her müdahale, yazının sonuna tarihli bir düzeltme notuyla kaydedilir.
- İntihal, beyan edilmemiş çıkar çatışması, uydurma alıntı ya da ciddi hukuki sorun tespit edilen yazılar geri çekilir. Geri çekilen yazının yerinde, geri çekilme gerekçesini bildiren bir not bırakılır; metin sessizce silinmez.
İfade Özgürlüğü ve Sınırları
Mesafe, kültür ve sanat alanında sert eleştiriyi, aykırı görüşü ve tartışmayı yayının doğal parçası sayar. Buna karşılık ırk, etnisite, inanç, cinsiyet, cinsel yönelim, engellilik ve benzeri temellerde nefret söylemi içeren; kişileri ya da toplulukları hedef gösteren; şiddeti öven metinler yayımlanmaz.
İtiraz ve Etik İhlal Bildirimi
Yayımlanmış bir yazıya ilişkin etik itirazlar, gerekçe ve dayanaklarıyla birlikte iletisim@mesafe.pub adresine iletilir. Editör başvuruyu yayın kuruluna taşır; gerekli görüldüğünde yazarın savunması istenir. Süreç sonunda varılan karar başvurana yazılı olarak bildirilir ve gerektiğinde düzeltme ya da geri çekme notu yayımlanır.
Yayın Politikası
Derginin Kimliği ve Kapsamı
Mesafe, iki ayda bir yayımlanan, çevrimiçi, açık erişimli bir kültür-sanat dergisidir. Edebiyat, sanat, düşünce ve kültür alanlarında; disiplin sınırlarını gözetmeyen, denemeci ve eleştirel bir yayın çizgisi izler.
Yayımlanan Yazı Türleri
Deneme, eleştiri ve inceleme; kitap, film, sergi, gösteri ve albüm değerlendirmeleri; söyleşi, röportaj ve portre; öykü ve şiir; çeviri metinler; dosya konularına bağlı yazılar; görsel işler ve fotoğraf dosyaları.
Gönderim Koşulları
- Yazılar iletisim@mesafe.pub adresine gönderilir.
- Gönderim, düzenlenebilir bir metin dosyası (.docx / .odt) biçiminde yapılır; görseller metnin içine gömülü değil, ayrı dosyalar olarak iletilir.
- Metnin başına yazarın adı, kısa biyografisi (en fazla 60 kelime) ve iletişim bilgisi eklenir.
- Alıntı ve kaynak gösterimi, derginin Yazım Kuralları belgesinde belirtilen usule göre yapılır.
- Yazının başka bir yerde yayımlanmamış olması ve aynı anda başka bir derginin sürecinde bulunmaması gerekir.
- Gönderimin alındığı, en geç 5 iş günü içinde yazara bildirilir.
Değerlendirme Süreci
- Ön inceleme. Editör, yazıyı derginin kapsamı, yayın çizgisi ve asgari yayın ölçütleri bakımından değerlendirir. Bu aşamada yazı doğrudan reddedilebilir.
- Yayın kurulu değerlendirmesi. Ön incelemeyi geçen yazı, en az iki yayın kurulu üyesine iletilir. Üyeler yazıyı yayına uygunluk ve gerekli düzeltiler bakımından değerlendirir.
- Karar. Yayın kurulunun görüşleri doğrultusunda editör; yazıyı yayımlamaya, düzeltme istemeye ya da reddetmeye karar verir. Karar ve gerekçesi yazara bildirilir.
- Düzelti. Düzeltme istenen yazılar, yazarın düzenlemesinin ardından yeniden değerlendirilir. Süreci tamamlanmayan yazılar bir sonraki sayıya bırakılabilir.
Değerlendirme süreci, gönderim tarihinden itibaren 6 hafta içinde sonuçlandırılmayı hedefler. Yazının reddedilmesi, metnin niteliğine ilişkin nihai bir yargı değil, derginin o dönemki yayın çizgisi ve dosya bütünlüğüne ilişkin bir karardır.
Editoryal Müdahale ve Redaksiyon
Yayımlanacak yazılar redaksiyondan geçer. İmla, noktalama, dizgi ve derginin biçim birliğine ilişkin düzeltmeler editöryal ekip tarafından yapılır.
Metnin anlamını, üslubunu ya da yapısını değiştiren müdahaleler — kısaltma, bölüm çıkarma, başlık değişikliği dâhil — yazarın onayı olmadan yapılmaz. Yazının son hâli, yayımdan önce yazarın görüşüne sunulur.
Sıklık ve Yazar Yoğunluğu
Aynı yazarın metinleri ardışık sayılarda yer alabilir; ancak yayın kurulu, sayıların çeşitliliğini gözeterek bu yoğunluğu dengelemekle yükümlüdür.
Yeniden Yayım ve Arşiv
Yazar, Mesafe'de yayımlanan metnini 3 ay sonra kendi mecralarında ya da başka bir yayında, ilk yayımın Mesafe'de yapıldığını künyede belirtmek koşuluyla yeniden yayımlayabilir. Yazının Mesafe arşivindeki kaydı korunur.
Derginin arşivi açık erişimlidir ve yayın hayatına son vermediği müddetçe süresiz olarak erişilebilir tutulmayı taahhüt eder. Yayın hayatına son verilmesine karar verildiğinde, sayfalar İnternet Arşivi'nde anlık görüntüsü (snapshot) alınarak arşivlenir.
Temalar, Dosya Konuları ve Çağrılar
Mesafe, sayı temaları ve dosya konuları için açık çağrı yayımlayabilir. Çağrı metninde konu, kapsam, beklenen yazı türleri, hacim ve son gönderim tarihi belirtilir. Çağrı dışı gönderimler her zaman kabul edilir.
İletişim
iletisim@mesafe.pub · www.mesafe.pub · mesafedergi.substack.com